Sahada iade talebi nasıl alınır ve takip edilir?
Sözlü başlayan iade, fiyat ve miktar tartışmasına döner. İade talebini belgeye bağlamayı, iade fiyatını belirlemeyi, onay ve muhasebe kaydını ve iadelerin izlenmesini öğrenin.
Müşteri iadeleri sahada çoğu zaman sözlü başlar. Müşteri hasarlı ya da yanlış gelen ürünü plasiyere gösterir, plasiyer not alır ve mal bir sonraki sevkiyatta araca yüklenir. Belge sonradan hazırlanır, iadenin hangi faturaya ait olduğu ve hangi fiyattan alınacağı tartışma konusu olur. Bu yazı sahada iade talebinin nasıl alınacağını, iadenin hangi belgeye bağlanması gerektiğini, fiyatın nasıl belirleneceğini, onay ve muhasebe kaydının nasıl yürüyeceğini ve iadelerin nasıl izleneceğini anlatır.
İade talebinde hangi bilgiler kayda geçmelidir?
İade talebi, malın geri dönüşünü başlatan belgedir. Sonradan yapılacak her işlem bu belgedeki bilgilere dayanır. Bu yüzden talep ilk girildiği anda aşağıdaki bilgileri taşımalıdır.
- İadeyi yapan müşteri ve talebin tarihi kaydedilir.
- İadenin dayandığı belge, yani sipariş, fatura ya da irsaliye belirtilir.
- İade edilen ürünler ve miktarları yazılır.
- İade nedeni seçilir. Hasarlı ürün, yanlış ürün, son kullanma tarihinin geçmesi ve müşterinin vazgeçmesi sık görülen nedenlerdir.
- Gerekirse plasiyerin açıklaması eklenir.
Neden alanını serbest metin yerine kısa bir listeden seçtirmek, iadeleri sonradan nedenlerine göre incelemeyi kolaylaştırır. Listede karşılığı olmayan durumlar için bir "diğer" seçeneği ve açıklama alanı yeterlidir.
Plasiyer iade talebini alırken nelere dikkat etmelidir?
Plasiyer iadeyi müşterinin yanında, ürünü görerek kayda geçirmelidir. Hasar iddiasında ürünün durumunu, son kullanma tarihi iddiasında ürünün üzerindeki tarihi kontrol edin. Müşteriye iadenin onaydan sonra kesinleşeceğini açıkça söyleyin ve onaylanmamış bir iade için tutar sözü vermeyin. Talep kaydedildiğinde müşteriye talep numarasını iletin. Böylece müşteri sonradan sorduğunda iki taraf da aynı kayıttan konuşur.
İade neden bir belgeye bağlanmalıdır?
Belgeye dayanan iade hem miktarı hem fiyatı netleştirir. Müşteri bir faturadaki on koliden üçünü iade ediyorsa, aynı faturadan daha önce yapılan iadeler düşülerek iade edilebilecek kalan miktar bulunur. Böylece aynı ürün iki kez iade alınmaz ve müşteriye fazladan alacak yazılmaz.
Kısmi iade sahada en sık görülen durumdur. Uygulamanın faturadaki her kalem için iade edilebilecek kalan miktarı göstermesi, plasiyerin elle hesap yapmasını gereksiz kılar. Belgesiz iade de mümkündür, ancak bu durumda fiyatın nasıl belirleneceği önceden kurala bağlanmalıdır.
Belgesiz iade ne zaman kabul edilmelidir?
Bazı durumlarda iadenin dayanağı olan belge bulunamaz. Müşteri ürünü uzun süre önce almış ya da aynı ürünü farklı faturalarla almış olabilir. Belgesiz iadeyi bu tür istisnalarla sınırlayın ve onaylayan kişinin bu iadeleri ayrıca incelemesini isteyin. Belgesiz iadelerin oranını düzenli izleyin, çünkü bu oranın artması belge aramanın sahada atlandığını gösterebilir.
İade fiyatı nasıl belirlenmelidir?
İade fiyatı plasiyerin takdirine bırakılmamalıdır. Fiyatı dayanak belge belirler.
- Siparişe dayanan iadede sipariş kaleminin iskonto sonrası net fiyatı kullanılır.
- Faturaya ya da irsaliyeye dayanan iadede belgedeki net fiyat kullanılır.
- Belgesiz iadede müşterinin o üründeki son satış fiyatı esas alınır, o da yoksa ürün kartındaki fiyat kullanılır.
Bu kural, malın satıldığı fiyattan daha yüksek bir bedelle iade alınmasını önler. Fiyat sahadaki ekranda değiştirilememeli ve merkezde de kurala göre yeniden hesaplanmalıdır.
Onay ve muhasebe kaydı nasıl yürür?
İade talebi sahada girildikten sonra yetkili bir kişinin onayına düşmelidir. Onaylayan kişi miktarı, nedeni ve dayanak belgeyi görerek karar verir. Onaylanan iade muhasebe ve stok yazılımına (ERP) iade belgesi olarak yazılır. İade nedeni ve dayanak belgenin numarası bu belgenin açıklamasına geçerse, muhasebe ekibi iadenin geçmişini ayrı bir yere bakmadan görür.
İadenin muhasebe ve vergi tarafında hangi belgeyle işleneceği şirketinizin ve müşterinizin durumuna göre değişebilir. Bu kuralı mali müşavirinizle birlikte belirleyin. ERP tarafında iade belgesi için gereken tanımları da, örneğin belge serisini, iade sürecini açmadan önce yapın. Bu tanımlar eksikse iadeler aktarımda takılır.
İade edilen mal depoya nasıl ulaşmalıdır?
İade talebinin onaylanması malın depoya ulaştığı anlamına gelmez. Malın nasıl ve ne zaman toplanacağını da kurala bağlayın. İade edilecek ürün, talep numarası yazılı bir etiketle ayrılmalı ve bir sonraki sevkiyatta araca alınmalıdır. Depoya ulaşan mal, talepteki miktarla karşılaştırılarak sayılmalı ve yeniden satılabilir ya da hurdaya ayrılacak olarak sınıflandırılmalıdır. Sayımda bir fark çıkarsa belgenin düzeltilmesi için bir sorumlu belirleyin.
Onaylanmış bir iade iptal edilirse ne olmalıdır?
Müşteri vazgeçebilir ya da talep yanlış girilmiş olabilir. ERP'ye yazılmış bir iade iptal edildiğinde ERP'deki iade belgesi de geri alınmalıdır. Aksi hâlde sahadaki kayıt iptal görünürken muhasebede müşteriye alacak yazılmış olarak kalır. İptalin kim tarafından ve hangi gerekçeyle yapıldığı da kayda geçmelidir.
İadeler nasıl izlenir?
İade talebi onaylandıktan sonra da izlenmelidir. Aşağıdaki soruları düzenli olarak sorun.
- Hangi ürünlerde iade oranı yükseliyor?
- İadeler en çok hangi nedenle yapılıyor?
- İade hangi müşterilerde ve hangi bölgelerde yoğunlaşıyor?
- Onay bekleyen ya da ERP'ye aktarılamamış iade var mı?
İade oranı yalnız ürün kalitesini göstermez. Müşteriye ihtiyacından fazla mal yüklemek de iadeyi artırır. Bu yüzden iade oranını plasiyer hedeflerinde bir üst sınır olarak izlemek yararlıdır.
Rotam+'ta iade talebi nasıl işler?
Rotam+'ta plasiyer iade talebini siparişten, Netsis'teki faturadan ya da irsaliyeden veya belgesiz olarak girer. Talep adım adım ilerler. Önce müşteri, ardından dayanak belge, iade edilecek kalemler ve neden seçilir. İade nedeni hasarlı ürün, yanlış ürün, son kullanma tarihi, müşterinin vazgeçmesi ve diğer seçenekleri arasından seçilir. Fatura ve irsaliye Netsis'ten anlık olarak sorgulanır. Kısmi iade desteklenir ve kalan miktar açık iadeler düşülerek hesaplanır.
İade fiyatı plasiyerin ekranından alınmaz. Fiyat dayanak belgeden, belgesiz iadede ise müşterinin son satışından ya da ürün kartından okunur. İade miktarı ve fiyatı o anki duruma baktığı için talep mobil uygulamada bağlantı varken girilir. Talep yetkili kişinin onayına düşer ve onaylayabilecek kişilere bildirim gider. Onaylanan iade Netsis'e iade tipli alış irsaliyesi olarak yazılır, iade nedeni ve dayanak belge açıklama alanına geçer. Netsis'te gereken ön tanımlar uygulama tarafından denetlenir ve eksikse iade ekranında uyarı görünür. Netsis'e aktarılmış bir iade iptal edildiğinde Netsis'teki iade belgesi de silinir. Belge silinemezse iade onaylı kalır ve durum ekranda görünür. Sipariş ve müşteri ayrıntılarında ilgili iadeler listelenir, yönetim raporlarında da iade kartları yer alır. Ayrıntılar için Rotam+ modülleri bölümüne bakın.
Sahada iade sürecine nereden başlamalısınız?
Önce son altı ayın iadelerini nedenlerine ve dayanak belgelerine göre gruplayın. Belgesiz iadeler çoğunluktaysa plasiyerlerden iadeyi her zaman bir faturaya bağlamalarını isteyin. İade nedenleri için kısa bir liste hazırlayın, fiyat kuralını yazılı hâle getirin ve onay yetkilisini belirleyin. ERP tarafında iade belgesi için gereken tanımları bir test şirketinde deneyin. Entegrasyonun genel işleyişi için ERP entegrasyonu yazısına bakabilirsiniz.