Saha satış ekibinin performansı hangi göstergelerle ölçülür?
Ciro, saha ekibinin ne kadar iyi çalıştığını tek başına anlatmaz. Satış, müşteri, saha ve üst sınır göstergelerinin nasıl hesaplandığını ve hedefe nasıl bağlandığını öğrenin.
Birçok şirket saha satış ekibini ay sonundaki ciroya bakarak değerlendirir. Ciro önemli bir sonuçtur, ancak bu sonuca nasıl ulaşıldığını anlatmaz. Aynı ciroyu tutturan iki plasiyerden biri sessizce müşteri kaybediyor, diğeri yüksek iskontoyla satış yapıyor olabilir. Bu yazı, saha satış performansını ölçmek için kullanılan göstergeleri dört grupta toplar, oranların nasıl hesaplanacağını açıklar ve göstergeleri hedefe bağlarken dikkat edilecek noktaları sıralar.
Yalnız ciroya bakmak neden yanıltıcıdır?
Ciro, bölgenin büyüklüğünden, mevsimden ve tek seferlik büyük siparişlerden doğrudan etkilenir. Büyük müşterilerin yoğun olduğu bir bölgeye bakan plasiyer, sahada daha az çalışsa bile yüksek ciro yazabilir. Yeni açılan bir bölgede iyi çalışan bir plasiyerin cirosu ise ilk aylarda düşük kalabilir.
Ciro satışın kalitesini de göstermez. Yüksek iskontoyla yapılan satış ciroyu büyütür ama kârı azaltır. Vadesi uzatılan satış ciroya yazılır, ancak tahsil edilene kadar kasaya girmez. Bu nedenle ciroyu tek başına değil, satışın nasıl yapıldığını anlatan göstergelerle birlikte okuyun.
Saha performansı hangi gösterge gruplarıyla ölçülür?
Göstergeleri dört grupta toplamak, hangi sorunun hangi rakamla görüleceğini netleştirir. Satış göstergeleri sonucu, müşteri göstergeleri tabanın sağlığını, saha göstergeleri çalışma düzenini, üst sınır göstergeleri ise sonucun bedelini gösterir.
Satışın kendisini hangi göstergeler ölçer?
| Gösterge | Nasıl hesaplanır? | Ne gösterir? |
|---|---|---|
| Ciro | KDV hariç ve iskonto sonrası net satıştan iadeler düşülür. | Dönemin satış hacmini gösterir. |
| Brüt kâr ve marj | Net satıştan satılan malın maliyeti çıkarılır, marj bu farkın net satışa oranıdır. | Satışın şirkete ne kadar kazandırdığını gösterir. |
| Sipariş adedi | Dönemde onaylanan siparişler sayılır. | Satışın kaç işlemle yapıldığını gösterir. |
| Ortalama sepet | Ciro sipariş adedine bölünür. | Sipariş başına satış büyüklüğünü gösterir. |
| Sipariş başına kalem | Toplam kalem sayısı sipariş adedine bölünür. | Plasiyerin ürün çeşidini ne kadar satabildiğini gösterir. |
Ciroyu hesaplarken hangi kaynağı esas aldığınızı baştan belirleyin. Onaylanan siparişler satışın sahadaki anını, kesilen faturalar ise gerçekleşen satışı gösterir. İki kaynak aynı dönem için farklı rakam verebilir. Ekip içinde tartışma çıkmaması için hedefe hangi rakamın sayıldığını yazılı hâle getirin.
Müşteri tabanının sağlığı nasıl izlenir?
Ciro aynı kalırken müşteri sayısı azalıyorsa, satış birkaç büyük müşteriye yaslanmaya başlamış demektir. Bu riski erken görmek için aşağıdaki göstergeleri izleyin.
- Aktif müşteri, dönemde en az bir kez alım yapan müşteri sayısıdır.
- Yeni müşteri, ilk siparişi bu dönemde onaylanan müşteridir.
- Geri kazanılan müşteri, uzun süredir alım yapmayıp bu dönemde yeniden alan müşteridir. Uzun sürenin kaç gün olduğunu şirket içinde tanımlayın.
- Ürün yaygınlığı, belirli bir ürünü, ürün grubunu ya da markayı dönemde alan müşteri sayısıdır. Yeni bir ürünün sahaya ne kadar yayıldığını bu gösterge anlatır.
- Tahsilat, satışın dönem içinde ne kadarının paraya döndüğünü gösterir.
Sahadaki çalışma düzeni hangi göstergelerle görünür?
Satış göstergeleri sonucu ölçer. Saha göstergeleri ise sonuca giden çalışmayı ölçer ve bir sorunun nedenini çoğu zaman bunlar gösterir.
- Ziyaret sayısı, dönemde tamamlanan müşteri ziyaretlerini sayar.
- Rota uyumu, planlanan duraklardan ziyaret edilenlerin oranıdır.
- Sipariş çıkan ziyaret oranı, ziyaret edilen müşterilerden aynı gün sipariş alınanların oranıdır.
- Ziyarette geçen süre, ziyaretin başlangıcı ile bitişi arasındaki süredir. Çok kısa ziyaretler kapıdan dönülen uğrakları, çok uzun ziyaretler ise plansız geçen zamanı işaret edebilir.
- Teklif dönüşüm oranı, verilen tekliflerin ne kadarının siparişe döndüğünü gösterir.
Hangi göstergeler üst sınır olarak izlenmelidir?
Bazı göstergelerde yüksek değer iyi değildir. Ortalama iskonto plasiyerin fiyattan ne kadar ödün verdiğini, iade oranı satılan malın ne kadarının geri döndüğünü, vadesi geçmiş alacak ise plasiyerin müşterilerindeki gecikmiş borç toplamını gösterir. Bu göstergeleri bir tavan değeriyle izleyin. Ciro hedefini aşan bir plasiyerin iskonto tavanını da aştığını görürseniz, bu satışın kârlılığını onunla birlikte değerlendirin.
Oran göstergeleri hesaplanırken nelere dikkat edilmelidir?
Oranlar küçük bir tanım farkıyla bambaşka sonuç verir. Bu yüzden her oranın payını ve paydasını yazılı olarak tanımlayın ve bütün raporlarda aynı formülü kullanın.
Rota uyumunda payda, dönemde planlanan duraklardır. Planlanan yirmi duraktan on sekizi ziyaret edildiyse rota uyumu yüzde doksandır. Plan dışı ziyaretler bu oranı yükseltmez, onları ayrı bir sayı olarak izleyin. Aksi hâlde planı uygulamayan ama çok sayıda plansız ziyaret yapan bir plasiyer uyumlu görünür.
Teklif dönüşüm oranını, kazanılan tekliflerin sonuçlanan tekliflere oranı olarak hesaplayın. Sonuçlanan teklifler kazanılan, kaybedilen ve süresi geçen tekliflerdir. Henüz açık olan teklifler paydaya girmez, çünkü sonuçları belli değildir. İptal edilen teklifler de müşterinin satın alma kararını yansıtmadığı için hesap dışında kalır. Aynı veriden farklı ekranlarda farklı oranlar çıkıyorsa önce tanımı tek bir formülde birleştirin.
Oranları her zaman arkasındaki sayıyla birlikte okuyun. İki ziyaretten ikisinde sipariş alan bir plasiyerin oranı yüzde yüzdür, ama bu sonuç kırk ziyaretten otuzunda sipariş alan bir plasiyerinkiyle aynı ağırlığı taşımaz.
Göstergeler hedefe nasıl bağlanır?
Göstergeleri seçtikten sonra her biri için üç seviye belirleyin. Alt sınır kabul edilebilir en düşük sonucu, hedef dönem için beklenen sonucu, zorlayıcı seviye ise ödüllendirmek istediğiniz üstün sonucu gösterir. Üç seviyeli yapı, sonucu yalnız tuttu ya da tutmadı diye okumak yerine plasiyerin hedefe ne kadar yaklaştığını gösterir.
- Her plasiyer için en çok dört ya da beş gösterge seçin. Fazla gösterge, plasiyerin neye odaklanacağını belirsizleştirir.
- Her göstergenin tanımını, hesaplama kaynağını ve dönemini yazın.
- Hedefleri bölgenin potansiyeline göre ayarlayın. Herkese aynı rakamı vermek bölgeler arasındaki farkı yok sayar.
- Dönem içinde gidişatı izleyin. Bugüne kadar gerçekleşmesi gereken tutarı gerçekleşen tutarla karşılaştırmak, sorunu ay sonundan önce gösterir.
- Sonuçları plasiyerle birlikte, kaynak belgelere inerek konuşun. Rakamın hangi siparişlerden ve ziyaretlerden oluştuğunu görmek tartışmayı kısaltır.
Bu göstergeler Rotam+'ta nasıl izlenir?
Rotam+'ın hedef modülünde yukarıdaki göstergelerin tamamı hazır tanımlıdır. Ciro, brüt kâr, ortalama sepet, aktif ve geri kazanılan müşteri, ürün yaygınlığı, rota uyumu, sipariş çıkan ziyaret oranı, teklif dönüşümü, iskonto ve iade tavanları bunlar arasındadır. Her hedef alt sınır, hedef ve zorlayıcı seviyeyle tanımlanır. Gerçekleşen değerler ayrıca girilmez. Bu değerler onaylı siparişlerden ve Netsis'teki satış hareketlerinden hesaplanır, onay bekleyen siparişler ise ayrı bir alanda "yolda" olarak görünür.
Yönetim panelindeki plasiyer performans raporu, sipariş sayısını, ciroyu, teklif sayısını ve teklif dönüşümünü plasiyer bazında yan yana koyar. Ziyaret tarafında plan ve gerçekleşen raporu, planlanan, gerçekleşen, kaçırılan ve plan dışı ziyaretleri ve rota uyumunu listeler. Modüllerin ayrıntısı için Rotam+ modülleri bölümüne bakabilirsiniz.
Ölçmeye nereden başlamalısınız?
İlk adımda bugün elinizde güvenilir biçimde bulunan verilerle başlayın. Çoğu şirket için bunlar ciro, aktif müşteri sayısı ve tahsilattır. Ziyaretler düzenli olarak kayda geçmeye başladığında rota uyumunu ve sipariş çıkan ziyaret oranını ekleyin. Göstergelerin tanımlarını ekiple paylaşın ve ilk üç ay hedefleri ödülden bağımsız olarak izleyin. Böylece hem rakamların doğruluğunu sınarsınız hem de ekibe yeni ölçüm düzenine alışması için zaman tanırsınız.
Rota uyumunun dayandığı ziyaret planını nasıl kuracağınızı ziyaret sıklığı rehberinde bulabilirsiniz. Göstergelerin hangi rolün ekranında nasıl göründüğünü incelemek için rollere göre kullanım bölümüne göz atın.